Четверг, 28 05 2020
Войти Регистрация

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *

У якія цуды верыць?

  • Среда, 20 марта 2019 15:20
  • Автор  Сугучча

Алесь Гібок-Гібкоўскі. Дом каля возера. Мн., Мастацкая літаратура, 2018.  

Вершнік змагаецца з цемрай, прынцэса чакае ратавання ў  недасяжнай вежы, бедны паэт траціць апошнія грошы на падарунак каханай… Вобразы рамантычных казак дапамагалі нам ствараць каляровыя сусветы ў будзённасці, верыць у светлае і шукаць ідэалы ў дарослым жыцці. Ці хапае такіх вечных міфаў у сучаснай беларускай дзіцячай літаратуры? Пэўна не… Гэта ўжо потым школьнікі прачытаюць Ластоўскага, Караткевіча, пачуюць расповеды пра неймаверныя гісторыі з жыцця нашай шляхты. А ў якія цуды верыць малым? Казкі Алеся Гібка-Гібкоўскага вяртаюць у свет высакародных людзей, прыгожых, як першыя зоры…

Справа ў тым, што творы аўтара для дзяцей у нейкім сэнсе «сінтэтычныя». Тут і андэрсенаўская атмасфера сярэднявечнага гораду, і твэнаўскае «пераапрананне», і адсылкі да беларускай даўняй гісторыі. Пры гэтым – зварот да глыбока філасофскіх тэм. Не яўны, не маралізатарскі. У многім зразумелы больш для дарослых, якія прачытаюць казкі.

 «Скрыпач і рабінка» – гісторыя генія і народа, а таксама гісторыя Пігмаліёна і Галатэі. Дужы і вясёлы Скрыпач – жаданы госць святлейшых палацаў, а у хваробе – забыты, а часам і абсмяяны («Што, даіграўся, кампазітар!..»)  Праблема «беспрытульнасці душы» – вельмі балючая і для нас, сённяшніх. «На свеце няма нічога страшнейшага, чым самота», – сцвярджае аўтар. І дорыць свайму герою цудоўную гісторыю ператварэння ўлюбёнага дрэўца ў спагадлівую прыгажуню. Каханне перамагае хваробу – і музыка зноўку здольны граць!

«Янка Глінчык – сын Ганчара» – яскравы зварот да гісторыі беларускіх княстваў. Так званага «залатога веку», калі «большасць суседзяў прагна квапіліся на нашы багатыя дзічынай і птушкамі лясы і лугі, поўныя рыбай рэкі і азёры, ураджайныя палі». Гісторыя супрацьстаяння са знешнім ворагам – стрыжнявая ў казачным аповедзе. Як і гісторыя з’яўлення ратавальніка земляў. Алесь Гібок-Гібкоўскі звяртаецца да вядомай казачнай формулы «прашэння дзіцяці». І нават болей – апакрыфічнага стварэння чалавека з гліны. Янка Глінчык – голем. Разумны, справядлівы, але з халодным сэрцам, ажывіць якое можа толькі шчырае пачуццё. Як народны правадыр, Янка агучвае дужа злабадзённыя і глыбокія (як для дзіцячай казкі) думкі: «Калі вашы вусны не здольныя варушыцца, то яны могуць застацца нерухомымі назаўсёды!» Але гэта зусім не ўспрымаецца як недарэчная ўскладненасць. Хутчэй – як размова з дзецьмі на роўных, заклік да грунтоўных разваг. Вельмі паказальным з’яўляецца і метафарычнае апісанне нараджэння кахання: «… са здзіўленнем адчуў, што заўсёды халоднае месца ў левым баку ягоных грудзей быццам бы пачало цяплець», «….гэтае нешта пачало прыемна і раўнамерна стукаць, напаўняючы ўсё ягоную істоту незвычайнай радасцю».

Казачныя формулы эфектыўна працуюць і ў наступнай гісторыі кнігі – «Былінка і паэт». Забарона прынцэсе пакідаць межы палацу, ратавальны Кубак кахання… Гумар і светлы сум: «Паэт жыў самотна, бо Свет не вельмі любіў яго, як, зрэшты, ніколі не любіў сапраўдных Паэтаў».

Адрозная ад папярэдніх казка «Дом каля возера» – дзеі адбываюцца тут у двух часавых вымярэннях. Сучасны хлопчык трапляе ў часы князя Віценя і вырашае складаную задачу ўмяшальніцтва ў ход сусветнай гісторыі.

Казкі Алеся Гібка-Гібкоўскага каштоўныя сваім рамантычным антуражам і філасофскім зместам. Выкарыстанне вядомых сюжэтаў не робіць іх штучнымі. Гэта праца з архетыпамі, якая фарміруе гуманістычныя погляды на свет людзей. Каханне ратуе. Мужчыны моцныя, жанчыны прыгожыя душой. Дзеці працягваюць верыць у цуды.

Юлія Алейчанка                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             

 

 

Прочитано 547 раз
Другие материалы в этой категории: « Чалавечыя гульні Генная памяць »

Публикуется в ...

  • Лясная магія. Пра зборнік Насты Кудасавай “Маё невымаўля”
    Лясная магія. Пра зборнік Насты Кудасавай “Маё невымаўля” Лепей позна, чым ніколі. Захацелася і мне пасля ўважлівага перачытвання выказацца пра зборнік Насты Кудасавай “Маё невымаўля”. Як і ўся…
  • Псіхалагічная гігіена
    Псіхалагічная гігіена Вольга Гапеева. Кэмэл-трэвэл. Мінск, «Галіяфы», 2019. Я не ведаю, ці звярталася Вольга Гапеева да псіхааналітыка. Магчыма, яна, як і многія…
  • Жыццё па-за смерцю
    Жыццё па-за смерцю У мінскіх кінатэатрах – чарговы пракат фільма Максіма Шведа «Чыстае мастацтва», уганараванага дыпломам Гільдыі кіназнаўцаў і кінакрытыкаў на «Лістападзе» і…
  • Бэтман і Быкаў
    Бэтман і Быкаў Пра кнігу Людмілы Сіньковай «Беларуская звышлітаратура» (Мн., «Кнігазбор», 2019). Літаратуразнаўства павінна быць і займальным у тым ліку. Каб у нашым…
  • Цэнтр каардынат
    Цэнтр каардынат Рэцэнзія на кнігу Алеся Аркуша «Возера Вялікае» (Полацк: Выдавецкая ініцыятыва «Полацкае ляда», 2018). Пісьмянкоўскае «думаць вершы» дужа ўдала характарызуе і…