Понедельник, 25 05 2020
Войти Регистрация

Login to your account

Username *
Password *
Remember Me

Create an account

Fields marked with an asterisk (*) are required.
Name *
Username *
Password *
Verify password *
Email *
Verify email *
Captcha *
Минская международная книжная выставка-ярмарка

Минская международная книжная выставка-ярмарка (165)

Калі заходзіш у памяшканне БелЭкспа, немагчыма абмінуць павільён з надпісам «Кнігі Расіі» — такі наш шлях сёлета да стэнда ў самым цэнтры з надпісам «Беларусь». І тут жа побач Расійская Федэрацыя — з вялікай пляцоўкай для сустрэч і дыскусій, насычанай праграмай ад розных выдавецтваў. І дэлегацыя Расіі сёлета вельмі вялікая: пісьменнікі з розных рэспублік і рэгіёнаў распавядаюць пра сваю літаратуру ў ХХІ стагоддзі. Ці адрозніваецца яна ад той, якая адкрывалася нам праз школьную праграму і жыве ў свядомасці разам з найбольш значнымі імёнамі? 

Удзельнікі з Татарстана сёлета дзеляцца досведам прасоўвання сваёй літаратуры на радзіме і за мяжой. Фота Кастуся Дробава.

Удзельнікі з Татарстана сёлета дзеляцца досведам прасоўвання сваёй літаратуры на радзіме і за мяжой. Фота Кастуся Дробава.

Але ці можна вызначыць усю літаратуру краіны некалькімі імёнамі? Ці карэктна для сучасных расіян казаць: «Пушкін — наша ўсё». Гэтую фармулёўку на адкрыцці Расійскага нацыянальнага стэнда нагадаў намеснік кіраўніка Федэральнага агенцтва па друку і масавых камунікацыях Уладзімір Грыгор’еў. І тут узнікла падстава для дыскусіі — нават паміж прадстаўнікамі адной, але вельмі вялікай краіны, якая сёлета ў Мінску на кніжнай выстаўцы-кірмашы ўдзельнічае як цэнтральны экспанент.

Талстой, Дастаеўскі, Чэхаў... Альбо Талстой, Дастаеўскі, Горкі? Ці Гогаль, Талстой, Дастаеўскі?.. Назваў знакавыя імёны рускай літаратуры ХІХ стагоддзя Міхаіл Швыдкой, спецпрадстаўнік Прэзідэнта РФ па міжнародным і культурным супрацоўніцтве. І прызнаўся, што не змог назваць тры кнігі, якія варта чытаць, каб мець уяўленне пра літаратурную творчасць Расійскай Федэрацыі.

— Насамрэч пры тым, што руская культура літаратурацэнтрычная, яна звязаная з вялікім рускім раманам ХІХ стагоддзя, можна сказаць, што сёння ў Расіі працуе бліскучае сузор’е пісьменнікаў. Мне спатрэбілася назваць 10 кніг, для таго каб прадставіць годна тое, што рэальна адбываецца ў рускай літаратуры. Канешне, нашы сучаснікі любяць праводзіць паралелі з Талстым, Горкім ці Чэхавым і робяць высновы, што сянняшнія літаратары да іх вяршынь не дасягаюць. Але сённяшнія літаратары пішуць тое, пра што не напісалі ні Горкі, ні Чэхаў, ні Талстой. Яны пішуць пра наш сённяшні час, пра боль і радасць, якія перажывае краіна. Усе, хто падыдзе да расійскага стэнда і пазнаёміцца з сучаснай літаратурай, атрымаюць задавальненне, — адзначыў Міхаіл Швыдкой. — Для нас вялікі гонар, што мы на гэтай выстаўцы-кірмашы прадстаўляем расійскую літаратуру. Мы шчаслівыя тым, што гэта сапраўды прадстаўленне шматнацыянальнай расійскай кніжнай культуры, таму што тут не толькі пісьменнікі, якія пішуць на рускай мове. У склад нашай дэлегацыі ўваходзяць калегі з Паўночнага Каўказа, пісьменнікі Чачні, Дагестана, Карачаева-Чаркесіі. Мне вельмі радасна, што мы прадстаўляем жывую літаратуру.

Прэзентацыя расійскай літаратуры арганізавана так, каб і сябе паказаць (у тым ліку з каларытам, як, напрыклад, творцаў Татарстана), і пра гаспадароў не забыць. У складзе расійскай дэлегацыі, напрыклад, — асобы з беларускім паходжаннем, як Ядвіга Юферава, намеснік рэдактара «Российской газеты», дырэктар выдавецтва «Час» Барыс Пастарнак ды іншыя. Ды сам Купала: яго вершы гучалі на расійскім стэндзе ў перакладзе галоўнага рэдактара «Литературной газеты» Максіма Замшава.

Павільён беларускіх пісьменнікаў у дзень адкрыцця вылучаўся словамі ўдзячнасці: шэраг айчынных аўтараў атрымалі ўзнагароды Грамадскай палаты Саюзнай дзяржавы. І ўсё так высакародна. Як жа тут не пачытаць колькі вершаў пра Беларусь і Расію? Яны ўжо ёсць, напісаныя па-руску і па-беларуску, нават перакладзеныя. Аўдыторыя самая ўдзячная, свая, пісьменніцкая. Радавалася за калег. Старшыня Саюза пісьменнікаў Беларусі Мікалай Чаргінец пры гэтым яшчэ звярнуў увагу, што «наперадзе вялікая праца яшчэ і таму, што трэба знаходзіць больш пунктаў, якія яднаюць народы».

Такіх пунктаў у праграме выстаўкі сёлета шмат яшчэ і ў сувязі з 75-годдзем вызвалення Беларусі, што таксама адлюстравалі ў адной з першых прэзентацый на расійскім стэндзе. Сумесны расійскабеларускі выдавецкі праект — кніга для школьнікаў «Дзяцінства ў салдацкай пілотцы», выдадзенай у межах выдавецкіх праграм Урада Масквы (выдавецтва «Планета» і «Бяловагруп»). Юнае дзяўчо ў ваеннай форме спявала шчымлівую песню, і міжволі наплывалі думкі пра тое, чаго хочуць нашы народы, а чаго б дакладна не хацеў кожны з іх. Эмацыянальная падача тэмы — важны складнік кніжных прэзентацый, якія так ці інакш працуюць на пэўную ідэю. Расійская дэлегацыя выдатна падрыхтаваліся да візіту ў Мінск, з разуменнем, куды і навошта едзе.

Ну і зваротная сувязь: расіяне будуць мець гонар прадставіць беларускую літаратуру, беларускіх сяброў у якасці спецыяльных гасцей на Маскоўскім міжнародным кніжным кірмашы ў верасні бягучага года.

Марыя Асіпенка

Крыніца: Літаратура і мастацтва

Так сталася, што, нягледзячы на ўсё багацце беларускай літаратуры  XIX стагоддзя, у свядомасці сучаснага чытача яна па-ранейшаму застаецца нечым ірэальным – фантомам з далёкага мінулага. Чаму так сталася – невядома. Ці то з часоў сацыялізму ў нас засталося падазронае стаўленне да шляхетнай культуры, ці то проста сузор’е класікаў з наступнай эпохі засланяе ўсе намаганні тых, чые творчыя дасягненні ляглі ў падмурак нашай новай літаратуры. За выпраўленне гэтай відавочнай несправядлівасці і ўзяліся ўдзельнікі конкурсу «Слаўная кампанія: рэANIMAцыя», вынікі якога былі падведзены на ХХVI Мінскай міжнароднай кніжнай выставе.

Увогуле ж, акалічнасці гэтага вяртання імёнаў паставілі шэраг пытанняў, галоўнае з якіх: хто да каго вярнуўся – пісьменнікі XIX тсагоддзя да чытача ці ўсё ж наадварот? У кожнага з канкурсантаў быў свой адказ, таму мадэратару сустрэчы (а па сумяшчальніцтве аўтару ідэі і члену журы)  дацэнту кафедры гісторыі беларускай літаратуры БДУ Ігару Запрудскаму ўвесь час прыходзілася нагадваць выступоўцам пра рэгламент – выказацца хацелі ўсе, але часу, як заўсёды, не хапала.

Напачатку сустрэчы гучалі цёплыя прывітальныя словы.
Намеснік дэкана па навуковай рабоце філалагічнага факультэта  БДУ Павел Навойчык адзначыў, што лаўрэаты конкурсу ўшанавалі сваёй творчасцю памяць тых, хто, у сваю чаргу, ушаноўваў гістарычную памяць і духоўную культуру нашага народа. Але пры гэтым канкурсанты пазбеглі залішняга пафасу і апісалі жывых людзей, а не помнікі.

Падзякі арганізатарам, журы і ўдзельнікам конкурсу выказаў дырэктар — галоўны рэдактар выдавецкага дома “Звязда” Павел Сухарукаў, які канстатаваў знакавасць “РэANIMAцыі” і выказаў спадзяванне, што гэты поспех будзе для ўсіх яго ўдзельнікаў не апошнім на гэтым шляху.

Ад імя інфармацыйнага партнёра конкурсу Нацыянальнага інстытута адукацыі выступіла начальнік Упраўлення дыстанцыйных адукацыйных паслуг Гульнара Юсцінская. Вопыт “Слаўнай кампаніі” можна лічыць паказальным, таму ў далейшым НІА за радасцю прадаставіць свой партал для лепшых творчых праектаў.

Доктар філалагічных навук, загадчык сектара Цэнтра даследаванняў беларускай мовы, культуры і літаратуры НАН Беларусі Ганна Кісліцына не магла не закрануць метадалагічных пытанняў. Сёння ў літаратуразнаўстве вельмі распаўдсюжаны так званы “біяграфічны метад”, калі творчасць таго ці іншага пісьменніка даследуецца скрозь прызму фактаў яго жыцця. Такі падыход, на думку даследчыцы, можна лічыць спрошчаным, бо мы не ведаем, як нараджаецца твор і як высякаецца натхнення. Тым не менш, Ганна Мікалаеўна выказала надзею на тое, што конкурс выклікае цікавасць да біяграфічнай літаратуры.

Для члена журы Ірыны Багдановіч важным стала тое, што героі твораў канкурсантаў сыходзяць з сухіх старонак школьных падручнікаў і праз асэнсаванне і свядомасць моладзі прыходзяць у наша XXI стагоддзе. Яны зноў жывуць недзе побач, а іх лёсы і прыклады служэння сваёй культуры дапапогуць нам смела ісці ў будучыню.

У адрозненне ад іншых членаў журы, Ірыне Шаўляковай прыйшлося ацэньваць творы “рэаніматараў” за мяжой – у Кітаі. Аднак, па яе словах, адлегласць была далёка не галоўнай праблемай. Тэксты канкурсантаў немагчыма было прачытаць “па дыяганалі”, бо часам гэтыя даследчыя трылеры зацягвалі ў свой сюжэтны вір мацней, чым некаторыя творы сучаснай айчыннай літаратуры. Смела можна сказаць, што галоўная мэта конкурсу – прыцягнуць увагу да біяграфістыкі – дасягнута.

 

***

Ацэньваючы творчасць пісьменнікаў, мы мала задумваемся над тым, што яны адчувалі ў працэсе напісання сваіх твораў, аб чым разважалі ў моманты натхняльнай буры ці творчага штылю, як часта ім хацелася скамячыць аркуш са сваімі думкамі і кінуць яго ў сметніцу і што прымушала іх усё ж апусціць руку з камяком спісанай паперы? Падаецца, што прынамсі ў дачыненні да сваіх літаратурных пратэжэ, канкурсанты ўсё ж змаглі знайсці адказы на гэтыя не самыя лёгкія пытанні. Але якія эмоцыі “Слаўная кампанія” пакінула ў саміх лаўрэатаў? Ім слова.